عراق : یک نسل بدون آموزش و پرورش

عراق : یک نسل بدون آموزش و پرورش

مطالبی که در اینجا مطالعه خواهید کرد از منابع مختلفی گردآوری شده اند از قبیل رسانه های گروهی ، گزارشات سازمان های م********ع حقوق بشر ، شهادت های متفرقه و گزارشات مطبوعاتی سازمان ملل . آمار مربوط به ثبت نام کودکان در مدارس ، موجود است اما هیچ آمار و اطلاعاتی در مورد مرتب به مدرسه رفتن و ادامه تحصیل آنان و حتی در مورد کیفیت آموزش ها در دست نیست . آخرین اطلاعات به سال تحصیلی ۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ مربوط می شوند در نتیجه به روز نیستند ، بنابراین ، اوضاع فعلی ،یقیناً متفاوت است . « عراق : یک نسل بدون آموزش و پرورش » باید با در نظر گرفتن همه این ضد و نقیض ها و در عین حال بدون بی اعتبار دانستن آنان و هر گونه پیش داوری مطالعه شود .

نکته دیگری که لازم می دانم یادآوری کنم این است که همه ما زخم خورده جنگ تحمیلی عراق علیه ایران هستیم ؛ اکثر خانواده های ایرانی ، خانواده شهید ، جانباز ، آزاده و یا مفقودالاثر هستند . نمی گویم آن روزها را فراموش کنیم ؛ نه ، هرگز نباید آن روزها را فراموش کرد ؛ حتی یک ثانیه اش را ، ولی امروز باید به هم کمک کنیم . به یاد بیاورید که صدام حتی به ملت خودش هم رحم نکرد . اگر کاری از دست ما برای آنها ساخته نیست لااقل دعای خیرمان را از آنها دریغ نکنیم . . . مظلوم ، مظلوم است ، چه ایرانی باشد ، چه عراقی ! و این چیزها هیج ربطی به ******** ندارد .

1 - آموزش و پرورش در عراق

1 – آموزش و پرورش در عراق

بعد از سالها جنگ و محرومیت های اقتصادی ، زیر ساخت های اجتماعی عراق در هم شکسته و در حال حاضر چندین استان این کشور از خدمات بنیادی محروم هستند . مردم عراق باید علیه بیکاری ، فقر ، ناامنی و عوارض جنگ مبارزه کنند در حالی که سیستم بهداشتی ، آموزشی و خدمات اجتماعی در بدترین وضع ممکن به سر می برند و قادر به پاسخگویی به نیازهای مردم نیستند .

وضع آشفته عراق ، تلاشهایی را که برای حل مشکلات مختلف اجتماعی – اقتصادی کشور انجام می شود ، محدود و بی ثمر می کند ؛ اما در هر حال دولت عراق متعهد شده که در پیروی از برنامه های « پیمان حقوق کودک » ، « اه******** هزاره برای رشد » و « آموزش و پرورش برای همه » ، همه کودکان چه دختر و چه پسر بتوانند تحصیلات ابتدایی خود را به اتمام برسانند ؛ دولت عراق همچنین متعهد شده کیفیت آموزش و پرورش از مهد کودک ها تا پایان دوره راهنمایی را ارتقا دهد . دولت همچنین تلاش می کند تا میزان باسوادها در میان بزرگسالان را تا ۵۰ % و در میان جوانترها را تا ۱۰۰ % افزایش دهد .

2 - آموزش و پرورش در عراق

2 – آموزش و پرورش در عراق

اه******** ، بلندپروازانه هستند ، اما هیچ تردیدی نیست که برای داشتن یک جامعه سعادتمند و شاد ، تحقق بخشیدن به این اه******** ، الزامی و صد در صد اورژانس هستند . در اینجا سعی خواهیم کرد علل شناخته شده و اصلی فلج شدن سیستم آموزشی عراق از جمله فقر ، نداشتن امنیت ، کمبود منابع مالی ، خرابی و حتی در بعضی موارد نابودی کامل تاسیسات آموزشی و کیفیت آموزش ها را مورد بررسی قرار دهیم . همه این عوامل در نوعی بازی پیچیده علت و معلولی به هم گره خورده اند ؛ هیچیک از آنها را نمی توان به تنهایی و جداگانه از سر راه برداشت . دانستن این موضوع که بیش از یک مانع بر سر راه دستیابی به یک سیستم آموزشی سالم و مناسب در عراق وجود دارد ، اهمیت همکاری صادقانه همه ارگان ها و سازمان های درگیر با این مسئله را به ما یادآوری می کند .

3 - آموزش و پرورش در عراق

3 – آموزش و پرورش در عراق

تلاش سازمان های جامعه مدنی عراق ( سازمان های غیر دولتی ، سندیکاها ، سازمان های امور مربوط به بانوان ، سازمان های داوطلب و تعاونی های محلی )برای برابری ، حقوق بشر و عدالت اجتماعی در سطح ملی ، منطقه ای و حتی بین المللی نشان دهنده لزوم مشارکت همگانی برای ایجاد و راه اندازی برنامه و ********ی مناسب می باشد که به همه مردم عراق اجازه خواهد داد تا از یک سیستم آموزش و پرورش مناسب بهره مند گردند . این سازمان ها جانشین دولت عراق در امر بهبود وضع آموزشی کشور نیستند بلکه بیشتر به عنوان یک موتور که به حرکت این دستگاه رو به جلو کمک می کند ، محسوب می گردند .

4 - آموزش و پرورش در عراق

4 – آموزش و پرورش در عراق

فلج شدن سیستم آموزش و پرورش عراق

یک نفر از هر ۵ شهروند عراقی بین سنین ۱۰ تا ۴۹ سال ، قادر به خواندن و نوشتن نیست . در صد باسوادی افراد با توجه به جنس ، سن و محل زندگی آنان ( شهر یا روستا ) بسیار نتفاوت است . ۲۴ % زنان عراقی بالای ۲۴ سال ، بیسواد هستند ؛ در حالیکه در میان مردان عراقی این میزان به ۱۱ % کاهش می یابد . ۲۵ % مردم روستاها بیسواد هستند در حالیکه فقط ۱۴ % مردم شهرها بیسواد هستند . این اختلاف هنگامی عمیق تر و شدیدتر می شود که جنسیت شهروندان را در نظر می گیریم : در روستاها ، کمتر از ۵۰ % زنان ۱۵ تا ۲۴ ساله قادر به خواندن با صدای بلند هستند ، در حالیکه در شهرها این میزان به ۷۲ تا ۸۰ % افزایش می یابد .

5 - آموزش و پرورش در عراق

5 – آموزش و پرورش در عراق

در این قسمت ، دلایل فلج شدن سیستم آموزشی عراق را بررسی می کنیم :

فقر

بعد از سالهای طولانی جنگ در عراق ، کودکان اولین قربانیان محرومیت هایی هستند که خانواده ها هر روز با آنها دست به گریبان هستند مخصوصاً بیوه های سربازان کشته شده در جنگ . نزدیک یک چهارم جمعیت عراق ( ۲۳ % ) با درآمدی حدود ۲/۲۰ دلار آمریکایی در روز زیر خط فقر زندگی می کنند . این وضع یکی از اساسی ترین دلایل سوء تغذیه تقریباً اکثر کودکان و زنان عراقی است : یک کودک از هر سه کودک زیر پنج سال از سوء تغذیه رنج می برد . این کمبود غذایی می تواند به رشد آنان صدمه زده و باعث عقب ماندگی های ضعیف و شدید ، حتی عقب ماندگی های غیر قابل بازگشت در زمینه توانایی های یادگیری کودکان در آینده گردد .

6 - آموزش و پرورش در عراق

6 – آموزش و پرورش در عراق

۱۸ % کودکان ۲ ساله عراقی که از سوء تغذیه رنج می برند قادر به تلفظ بیش از یک کلمه نیستند در حالیکه کودکان دو ساله ای که از رشد طبیعی قدرت تکلم بهره مند بوده اند می توانند بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ کلمه را بر زبان بیاورند . کودکانی که چنین رشد ضعیفی در زمینه تکلم داشته اند یقیناً وقتی به سن تحصیل برسند احتمال موفقیتشان در دبستان بسیار ضعیف است ، و ممکن است قبل از پایان دوران دبستان ترک تحصیل کنند .

هر چقدر که درآمد خانواده ها کمتر باشد ، خطر ترک تحصیل ، کودکان آن خانواده را بیشتر تهدید می کند . هر چند تحصیل در عراق رایگان است ، ولی رفتن به مدرسه بدون هزینه های متفرقه مستقیم و غیر مستقیم ممکن نیست ، و بسیاری از خانواده ها درآمد کافی برای تامین نیازهای ضروری و پایه ای تعلیم و تربیت کودکانشان را ندارند . در مناطق روستایی ، ۱۰ % کودکان بین ۵ تا ۱۴ سال ، بدون تفاوت چندانی از نظر جنسیت باید کار کنند ؛ این میزان در شهرها به ۵ % کاهش می یابد . بر حسب تصادف ، بیشتر کودکانی که ترک تحصیل می کنند از فقیرترین اقشار جامعه هستند که اکثراً در مناطق روستایی مرکز و جنوب عراق زندگی می کنند .

7 - آموزش و پرورش در عراق

7 – آموزش و پرورش در عراق

در سال ۲۰۰۷ میزان ثبت نام در مدارس ابتدایی ( ۶ تا ۱۱ سال ) ۸۷ % در میان پسرها و ۸۲ % در میان دختران بود . این میزان با توجه به محل زندگی و جنسیت کودکان بسیار متفاوت است : در مناطق شهری این میزان تقریباً به ۹۹ % هم می رسد ولی در مناطق روستایی تا ۷۷ % در میان پسرها و ۷۰ % در میان دختران کاهش می یابد . طبق آمار میانگین ملی ، فقط ۳۹ % از دختران تحصیلات دوران ابتدایی خود را به پایان می رسانند ( این آمار در مناطق مختلف کشور متفاوت است : « دیاله » ۶۰ % ، « کربلا » ۲۸ % ) . در سال تحصیلی ۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ ، سن یک دانش آموز از هر ۱۰ دانش آموز ( ۱۳ % ) بیش از سن معمولی تحصیلی او بود ، از این میزان ، تعداد ۲۲۸۸۲۹ کودک هنوز در مدرسه ابتدایی درس می خواندند در حالیکه سن آنان بین ۱۳ تا ۱۵ سال و گاهی هم بیشتر است . کودکان ۱۰ تا ۱۴ ساله به طور میانگین هر سال تحصیلی را در مدت ۶/۱ سال تحصیلی عادی طی می کنند .

8 - آموزش و پرورش در عراق

8 – آموزش و پرورش در عراق

ناامنی

در سال ۲۰۰۷ ، تقریبا! ۹ کودک از هر ۱۰ کودک کمتر از ۱۵ سال به طور مرتب به مدرسه نمی رفت . طبق آمار منتشره توسط و******** آموزش و پرورش فقط ۲۸ % از کودکان ۱۷ ساله که در دبیرستان ثبت نام کرده بودند تحصیلات خود را به پایان می رسانند . میزان ثبت نام در دانشگاه ها نیز بسیار پایین است . علت اصلی این آمار تاسف بار ، وضع اجتماعی – اقتصادی کودکان است ، اما ناامنی کشور نیز در این مورد بی تاثیر نیست . طبق اطلاعیه و******** آموزش و پرورش عراق ، بین مارس ۲۰۰۳ و اکتبر ۲۰۰۸ بیش از ۳۱۵۹۸ مورد حمله وحشیانه و سنگین علیه موسسات آموزشی و مدارس گزارش شده است ؛ در همین زمان بیش از ۲۵۹ استاد و محقق دانشگاهی کشته ، ۷۲ نفر از آنان ربوده شده و ۱۷۴ نفر نیز بازداشت و ******** شده اند .

9 - آموزش و پرورش در عراق

9 – آموزش و پرورش در عراق

بین ژوئیه ۲۰۰۵ و مارس ۲۰۰۷ بیش از صدها دانش آموز قربانی حملات انتحاری ، اتومبیل های ******** گذاری شده و ترکش خمپاره هایی که دانشگاه ها و مدارس را هدف قرار داده بودند شده و جان خود را از دست دادند . هر چند از زمانی که حفظ امنیت کشور عراق را خود عراقی ها در دست گرفته اند ، آمار کشته و زخمی ها کمی کاهش یافته ولی خطر مرگ همواره پرسنل سیستم آموزشی و دانش آموزان را تهدید می کند .

10 - آموزش و پرورش در عراق

10 – آموزش و پرورش در عراق

11 - آموزش و پرورش در عراق

11 – آموزش و پرورش در عراق

جابجایی آموزگاران و دانش آموزان در داخل کشور ، مشکل بزرگ دیگری است که ناامنی باعث بوجود آمدن آن شده است . طبق اطلاعیه آژانس پناهندگان سازمان ملل ، در سال ۲۰۰۷ بیش از دو میلیون شهروند عراقی در داخل کشورشان جابجا شده اند که در بین آنان بیش از ۲۲۰۰۰۰ کودک در سن تحصیل وجود داشتند ؛ تعداد زیادی از آنان موفق به ثبت نام در مدارس جدید نشدند زیرا فاقد مدارک جدید اقامتی بودند ، و یا اینکه مدارس به اندازه کافی جا برای پذیرش این تازه واردها نداشتند .

12 - آموزش و پرورش در عراق

12 – آموزش و پرورش در عراق

بودجه

از سالهای دهه هفتاد تا زمان جنگ علیه ایران ( ۱۹۸۰ – ۱۹۸۸ ) ، بودجه تخصیص یافته برای آموزش و پرورش ، ۲۰ % کل هزینه های دولت را تشکیل می داد ؛ اما مشکلاتی که جنگ باعث بروز آنها شد از جمله مشکلات اقتصادی ، باعث شد که در سالهای دهه نود این بودجه به ۸ % کل هزینه های دولت کاهش یابد . بعد از اولین ******** در ژانویه ۲۰۰۵ ، دولت عراق بودجه آموزش و پرورش را به میزان بسیار اندکی افزایش داد ؛ از ۷/۲ % در سال ۲۰۰۸ ، به ۹/۹ % در سال ۲۰۰۹ . این افزایش بودجه ممکن است این فکر را در ذهن خواننده ایجاد کند که مقامات مسئول کشور قصد ایجاد تغییرات مهمی در سیستم آموزشی کشور عراق دارند ، اما در حقیقت ، هنوز کارهای بسیاری برای رسیدن به اه******** هزاره در زمینه رشد و آموزش و پرورش برای کلیه شهروندان ، باقی مانده که باید انجام داد .

13 - آموزش و پرورش در عراق

13 – آموزش و پرورش در عراق

تقسیم قدرت در سیستم آموزشی عراق ، فضا و امکانات کافی در اختیار مقامات محلی قرار نداده تا بتوانند خدمات مناسب و هدف دار جهت رفع نیازهای اقشار مختلف مردم ( با توجه به جنسیت ، درآمد ، محل اقامت ، اصلیت قومی و غیره ) به آنان ارائه کنند . از همه اینها گذشته ، تقسیم ناعادلانه منابع ( تجهیزات و اماکن آموزشی و تحصیلی ) در بین دولت های محلی که از اثرات جنگ قدرت ها و اعمال نفوذ در صحن مجلس عراق می باشد نیز به این مشکلات دامن می زنند .

14 - آموزش و پرورش در عراق

14 – آموزش و پرورش در عراق

طبق گزارش ملی در مورد رشد انسانی در کشور عراق در سال ۲۰۰۸ ، این وضع جای هیچگونه امیدواری برای بهتر شدن کیفیت آموزش و پرورش برای عموم شهروندان باقی نمی گذارد . یک دولت زمانی می تواند مدعی دادن شانس و امکانات برابر به همه شهروندانش برای دسترسی به تحصیل باشد که به تعداد کافی مدارس و مراکز آموزشی که به طور مساوی و مناسب در سرتاسر سرزمینش تقسیم شده اند را در اختیار آنان قرار دهد . در کشور عراق به دلیل تقسیم ناعادلانه منابع و امکانات بسیار رایج است که یک ساختمان توسط چندین موسسه آموزشی مورد استفاده قرار گیرد .

15 - آموزش و پرورش در عراق

15 – آموزش و پرورش در عراق

وضع زیر ساخت های آموزشی و کیفیت تحصیل

به علت تخریب مداوم زیر ساخت ها بعد از سالهای جنگ و ناامنی ، هزاران مرکز آموزشی از کمبود مزمن منابع ، هم از نظر وسایل و هم از نظر نیروی انسانی ، که هر دو برای رسیدن به یک آموزش و پرورش با کیفیت از ضروریات هستند ، رنج می برند . طبق گزارشات مربوط به سال ۲۰۰۸ ، کشور عراق برای رسیدن به سطح مناسبی از آموزش و پرورش برای شهروندانش به حدود ۴۷۳۱ مرکز آموزشی جدید نیاز دارد ، و ۷۰ % مراکز آموزشی موجود به تعمیرات اساسی نیاز مبرم دارند . در مورد تحصیلات دانشگاهی ، ۸۴ % زیر ساخت ها در آتش سوخته ، غارت شده و یا به کلی نابود شده اند ، و فقط ۴۰ % ساختمان های تخریب شده بازسازی شده اند .

16 - آموزش و پرورش در عراق

16 – آموزش و پرورش در عراق

17 - آموزش و پرورش در عراق

17 – آموزش و پرورش در عراق

به طور کلی ، از اکثر مراکز آموزشی موجود به طور مناسب نگهداری نمی شود ، راحت و دارای سرویس های بهداشتی تمیز نیستند و اکثراً به آب آشامیدنی دسترسی ندارند . تعداد کلاس ها برای پذیرش دانش آموزان ثبت نام شده کافی نیستند ؛ پنجره و شوفاژ ندارند ، با کمبود میز و صندلی مواجه هستند ؛ توالت ها آلوده ، و چاه اکثر آنها مسدود شده ، و کتابخانه و کامپیوتر تقریباً وجود خارجی ندارند . اوضاع بد زیر ساخت های تحصیلی ، مخصوصاً در مورد تحصیلات ابتدایی ، یکی از مهم ترین و اصلی ترین دلایل ترک تحصیل کودکان است .

18 - آموزش و پرورش در عراق

18 – آموزش و پرورش در عراق

از همه اینها گذشته ، به علت ناامنی و حقوق پایین آموزگاران ، از سالهای دهه ۹۰ به بعد بسیاری از آنها کشور را ترک کرده اند . در سال ۲۰۰۷ وزیر مهاجرت عراق اعلام کرد که از سال ۲۰۰۳ حداقل ۳۰ % آموزگاران و استادان دانشگاه ها ، دکترها ، داروسازها و مهندسین ، کشور را ترک کرده اند . به همین دلیل ، تعداد آموزگاران و استادان دارای مدرک معتبر جهت تامین نیاز مدارس دولتی بدون در نظر گرفتن مرحله تحصیلات ( ابتدایی ، راهنمایی و غیره ) بسیار کم و ناکافی است . این وضع باعث شده تا تعداد زیادی از مدارس ، افرادی را استخدام کنند که مدرک لازم برای تدریس در کلاس های مورد نظر را ندارند .

19 - آموزش و پرورش در عراق

19 – آموزش و پرورش در عراق

از سال ۲۰۰۸ ، مدارس خصوصی در عراق مجوز فعالیت دریافت کردند و در حال حاضر حدود ۳۰ موسسه آموزشی خصوصی ( در مقابل ۳۰۰۰ مدرسه دولتی ) در بغداد مشغول به کار هستند . از زمان صدور این مجوز ، مشکل کمبود آموزگاران حرفه ای و آموزش دیده در مدارس دولتی چند برابر شده زیرا حقوق یک آموزگار در مدارس خصوصی بین ۶۰۰ تا ۸۵۰ دلار آمریکا در ماه است ، در حالیکه در مدارس دولتی ، این حقوق بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ دلار آمریکاست .

20 - آموزش و پرورش در عراق

20 – آموزش و پرورش در عراق

به جز داشتن بهترین آموزگاران ، مدارس خصوصی مزایای دیگری نیز دارند از قبیل ساختمان ها و کلاس های تمیز و وسیع ، تاسیسات ورزشی و استخر . . . دقیقاً امکاناتی که مدارس دولتی از نداشتن آنها رنج می برند ! هزینه ثبت نام در یک مدرسه خصوصی در بغداد حدود ۱۶۰۰ دلار آمریکا در سال است ( میانگین حقوق شهروندان عراقی ۵۰۰ دلار آمریکا در سال است ) . البته این نکته را نباید نادیده گرفت که نتایج تحصیلی دانش آموزان مدارس خصوصی و دولتی تقریباً یکسان است .

21 - آموزش و پرورش در عراق

21 – آموزش و پرورش در عراق

رفتار آموزگاران در کلاس ، نکته بسیار مهم دیگری است که در میزان کیفیت آموزش و پرورش در عراق بسیار موثر است . در گزارشی که سازمان ملل در سال ۲۰۱۰ در مورد آموزش دختران در عراق منتشر کرد ذکر شده بود که بعضی از آموزگاران از کتک زدن و فحش دادن به دانش آموزان برای « فرو کردن دروس در مغز آنان » ابایی ندارند ؛ رفتاری که ابداً دانش آموزان ، مخصوصاً دخترها را به درس خواندن تشویق نمی کند !

عنوان اصلی :    Irak : une generation sans education

منبع :    Alternatives

نشریه اینترنتی زندگی کودکان


پاسخ دهید