« گوتنبرگ » و تاریخچه صنعت چاپ – قسمت سوم و پایانی

« گوتنبرگ » و تاریخچه صنعت چاپ – قسمت سوم و پایانی

در قسمت اول تا آنجایی که منابع موجود به ما اجازه دادند سعی کردیم با زندگی گوتنبرگ آشنا شویم . در قسمت دوم با پیشرفت های ابتدایی و تدریجی صنعت چاپ آشناشدیم ؛ و در « گوتنبرگ » و تاریخچه صنعت چاپ – قسمت سوم و پایانی ، این مطلب را با مختصری در باره پیشرفت های بعدی و استفاده هایی که از این صنعت در جوامع بشری آن روز شد و تاریخ نگاری آن به پایان خواهیم برد .

1 - گوتنبرگ

1 – گوتنبرگ

تکرار اکتشافات بزرگ

صنعت چاپ به طور غیر قابل انکاری باعث افزایش تعداد کتابها و عناوین در دسترس عموم شد و بدین ترتیب نقش قاطعانه ای در انتشار انواع علوم داشت . در قرن پانزدهم ، صنعت چاپ باعث پخش متون قدیمی و یا جدیدتر در زمینه های مذهبی ، ادبیات ، تاریخ و فلسفه در بین مردم شد . سقوط قسطنطنیه  به دست ترکها در سال ۱۴۵۳ همزمان با اوائل ظهور صنعت چاپ بود . این حادثه باعث شد تا دانشمندان یونانی بسیاری به همراه دستنوشته های خود از جمله دستنوشته های آثار افلاطون به « ونیز » ( Venise ) و ایتالیا پناهنده شوند .

2 - سقوط قسطنطنیه به دست ترکها

2 – سقوط قسطنطنیه به دست ترکها

دربار پاپ ، دربار پادشاهان و اشراف ایتالیا و دانشگاه های سراسر اروپا ، این دانشمندان را به سوی خود جلب کردند . آتلیه چاپ « آلده مانوچه » ( Alde Manuce ) در شهر ونیز تبدیل به مرکز فرهنگی یونانی شد . دانشمندان و ناشرین در آنجا گرد هم می آمدند تا نسخه های صحیح تری از آثار قدیمی که تا آنروز فقط ترجمه به زبان لاتین آنها در دسترس عموم بود را چاپ و به مردم ارائه کنند . طی سی سال آنان موفق شدند آثار بنیادی ادبیات قدیمی را که سراسر اروپای فرهنگ دوست و تحصیل کرده ، بی صبرانه  انتظار خواندن آنها را می کشیدند ، آن هم به زبان اصلی ، جانی دوباره ببخشند . یک قرن بعد ، ناشر بزرگی به نام « هانری اتی ین » (  Henri Estienne ) اولین فرهنگ لغات یونانی را منتشر کرد .

3 - هانری اتی ین

3 – هانری اتی ین

کیفیت کتاب

*صحیح بودن متن : مشکل صحیح بودن متن های چاپ شده نیز به مرور زمان بهبود یافت . کپی کردن با دست ، کاری بس طولانی و خسته کننده بود و همین باعث می شد که کپی کننده ها مرتکب غلطهای املایی می شدند ؛ چیزی که جلوگیری از آن به اندازه اصلاح آن دشوار بود ! خوانندگان متون دستنویسی شده اکثراً از وجود غلط های املایی که باعث نامطمئین بودن مطالعه آنها می شد ، شکایت داشتند . بنابراین یکی از مزایای مهم و باارزش حروفچینی این بود که کلیه نسخه های چاپ شده عیناً و بدون کوچکترین تفاوتی مثل هم بودند . اصلاح خطاهایی که کپی کننده ها هنگام تکثیر کتابها از طریق دستنویسی مرتکب شده بودند و در پی گذشت سالها تعدادشان بیشتر بیشتر و بیشتر شده بود ، باعث بازگرداندن پاکی و سلامت متون قدیمی به آنها شد . بی شک ، شور و هیجانی که تسلط بر چنین تکنیکی به ناشرین می داد ، باعث شد که اولین کتابهای چاپ شده با این روش ، به طرز قابل توجهی صحیح و بدون غلط باشند .

*دقت زبان : تمایل و علاقه به صحیح نوشتن کلمات که صنعت چاپ باعث رشد آن در بین اهل مطالعه شده بود ، باعث ایجادئ نوعی هماهنگی بین املاء و دستور زبان ( گرامر ) زبان ها شد . انواع خطها و روش های نوشتن ، رایج و پراکنده و تثبیت شدند . ترجمه کتابهای قدیمی به زبان های مدرن باعث ازدیاد و دقیق تر شدن لغتهای مورد استفاده شد .

4 - کنده کاری روی مس

4 – کنده کاری روی مس

*کیفیت تصاویر : کنده کاری روی مس جانشین چاپ چوبی شد . این تکنیک در ابتدا برای مصور کردن متون به کار می رفت . ناشرین برای این کار ، نقاشان بزرگ آن زمان از جمله « رامبراند » ( Rembrandt ) را به کمک طلبیدند . به خاطر دقتی که این تکنیک در به تصویر کشیدن خطوط داشت ، چاپ نقشه های جغرافیایی از جمله نقشه جهان و حتی صور فلکی نیز میسر شد . از این گذشته ، اروپاییان به هر نقطه جهان که رفتند این تکنیک را اشاعه داده و راه اندازی کردند ، به طوری که در اواخر قرن شانزدهم میلادی ، کنده کاری روی مس در بسیاری از کشورها از جمله هندوستان ، ژاپن ، عربستان و آمریکای جنوبی رواج پیدا کرده بود .

5 - رامبراند

5 – رامبراند

کتاب و قدرت

به لطف صنعت چاپ ، مردم کتابهایی را در اختیار داشتند که می توانستند آنها را به تنهایی بخوانند ، و نه در یک جلسه گروهی و یا یک مراسم مذهبی . قبل از این ، قرائت ، توسط یک استاد یا کشیش و با صدای بلند انجام می شد ، و با تفسیر متن و گاهی اوقات حتی با سانسور آن همراه بود . بدینوسیله انسانها می آموختند که صاحب فکر و سلیقه ی شخصی شوند .

صنعت چاپ و ********

به لطف صنعت چاپ ، روش جدیدی برای تبادل ااطلاعات . معلومات بوجود آمد . . . روزنامه نگاری . شخصی به نام « تئوفراست رونودو » ( Theophraste Renaudot ) تصمیم گرفت نشریه ای شامل اخبار دربار فرانسه را به صورت مرتب منتشر کند . مخاطبین این نشریه بیشتر کسانی بودند که به علت دور بودن از دربار ، اخبار آن را از زبان این و آن ، و از طریق شایعات می شنیدند . بدین ترتیب در سال ۱۶۳۱ میلادی « روزنامه فرانسه » ( La Gazette de France ) منتشز شد . نشریات بسیار دیگری به دنبال آن به چاپ رسیدند .

6 - تئوفراست رونودو

6 – تئوفراست رونودو

7 - روزنامه فرانسه

7 – روزنامه فرانسه

دو دانشمند و نویسنده بزرگ به نامهای « دیده رو » ( Diderot ) و « الامبر » ( Alembert ) تصمیم گرفتند تا تمام علوم دوران خود را در یک دایره المعارف بزرزگ گردآوری کنند ؛ اما چون در عین حال از حقوق بشر برای دستیابی به علوم گوناگون و آزادی اندیشه نیز دفاع می کردند ، مقامات سیاسی فرانسه چندین بار و به عناوین مختلف برای چاپ کتاب آنها مانع تراشی کردند . تا اینکه بالاخره بعد از بیست سال ، دایره المعارف آنها به چاپ رسید ، پس از آن در سراسر اروپا چندین بار تجدید چاپ شده و از روی آن تقلید می شود . هنوز هم این دایره المعارف ، سمبل مقاومت علم و دانش در مقابل جهل و نادانی است .

چاپ مدرن

مدت مدیدی کتابها به صورت دستی و حرف به حرف ، حروفچینی می شدند . این کار که به نوبه خود بسیار خسته کننده بود ، اجازه ارائه به موقع روزنامه های طولانی را به ناشر آن نمی داد . در این زمینه بود که نوآوری های بعدی پدیدار شدند .

8 - دیده رو

8 – دیده رو

9 - الامبر

9 – الامبر

اولین نوآوری که به چاپ مربوط می شد ، اختراع « دستگاه چاپ چرخان » در سال ۱۸۶۷ بود . به جای به کار بردن یک دستگاه چاپ مسطح که هر بار برای چاپ تک تک صفحات می بایست راه اندازی می شد ، به این فکر افتادند که از نسخه اصلی ، روی نوعی مقوای قابل انعطاف قالب برداری کنند که می شد آن را به دور یک استوانه پیچید . بر خلاف حرکت کتوالی دستگاه چاپ مسطح ، این استوانه دائم در حال چرخیدن بود . چون این دستگاه به جای ورق های کاغذ ، با قرقره های بزرگ کاغذ تغذیه می شد بنابراین قادر بود بدون توقف به کار خود ادامه دهد . سالهای سال ، ناشرین روزنامه ها ، قانوناً نالچار بودند روی هر نسخه روزنامه ای که چاپ کرده و به فروش می رساندند ، یک تمبر دولتی بچسبانند ؛ وقتی این کار منسوخ شد و دیگر نیازی به چسباندن تمبر روی روزنامه ها نبود ، « دستگاه چاپ چرخان » وارد فرانسه شد ، همانطور که مدت کوتاهی قبل از آن وارد انگلستان شده بود .

در اواخر قرن نوزدهم با ساخت دستگاه های جدید ، کار حروفچینی سرعت قابل ملاحظه ای یافت ،ستگاه های « لاینوتایپ » ( Linotype ) و « مونوتایپ » ( Monotype ) که در هر دو ، دیگر نیازی به جمع آوری و مرتب کردن حروف سربی نبود چون کلیه حروف فلزی ، ذوب شده و مجدداً قالب گیری می شدند ، وارد عرصه چاپ شدند .

امروزه دیگر نیازی به ردیف کردن خطوط ، یکی پس از دیگری نیست . آخرین اصلاحات توسط کامپیوتر که کار صفحه بندی را بر عهده دارد ، انجام می شود .

10 - دستگاه چاپ چرخان

10 – دستگاه چاپ چرخان

تاریخ نگاری صنعت چاپ

تاریخ های کلیدی و وقایع مهم صنعت چاپ به طور خلاصه عبارتند از :

قرن دوازدهم : آغاز تولید کاغذ در اسپانیا و ایتالیا

اواسط قرن دوازدهم : تولید کاغذ در فرانسه

حدود سال ۱۳۹۷ میلادی : تولد گوتنبرگ

سال ۱۴۵۳ میلادی : تسخیر قسطنطنیه به دست ترکها

سال ۱۴۵۵ میلادی : انتشار « انجیل ۴۲ خطی » اولین کتاب حروفچینی شده

11 - حروف سربی چاپ

11 – حروف سربی چاپ

سال ۱۴۵۷ میلادی : انتشار کتاب « مزامیر ماینس » اولین کتاب حروفچینی شده تاریخ دار

سال ۱۵۰۰ میلادی : صنعت چاپ در بیش از ۲۰۰ شهر اروپایی آغاز به کار کرد .

سال ۱۵۰۱ میلادی : « آلده مانوچه » حروف خوابیده یا « ایتالیک » ( Italique ) را ابداع کرد .

سال ۱۶۳۱ میلادی : چاپ اولین نسخه روزنامه « اخبار فرانسه » توسط « تئوفراست رونودو »

از سال ۱۷۵۱ تا ۱۷۷۲ میلادی : شکل گیری و چاپ کتاب « دایره المعارف »

12 - دایره المعارف دیده رو و الامبر

12 – دایره المعارف دیده رو و الامبر

اواسط قرن نوزدهم : استفاده از کاغذی که از خمیر چوب ساخته شده بود .

سال ۱۸۶۷ میلادی : ساخت دستگاه چاپ چرخان توسط « مارینونی » ( Marinoni )

سال ۱۸۸۵ میلادی : اختراع دستگاه چاپ « لاینوتایپ » توسط « مرژن تالر » ( Mergenthaler )

سال ۱۸۸۷ میلادی : اختراع دستگاه چاپ « مونوتایپ » توسط « له ویستون » ( Lewistone )

 

عنوان اصلی :  Gutenberg , ou l’aventure de l’imprimerie

منبع :  www.iletaitunehistoire.com

 

نشریه اینترنتی زندگی کودکان


پاسخ دهید